Geschatte leestijd: 4 minuten.
Bijna 90 procent van de organisaties wereldwijd gebruikt inmiddels AI-toepassingen. De hype is voorbij en dat is het beste nieuws van dit nieuwe jaar. Want wat overblijft als de belofte verdampt, is infrastructuur: AI wordt net zo basaal als elektriciteit. Wie AI nog behandelt als innovatieproject, mist de omslag. In deze eerste maandupdate van 2026 breng ik de belangrijkste inzichten uit mijn recente analyses op denisdoeland.com samen. Wat betekenen ze voor jouw organisatie?
AI is geen belofte meer, maar infrastructuur
AI is in 2026 basisinfrastructuur en geen experiment. Een kwart van de organisaties wereldwijd werkt al met AI-agents en bedrijven die hun processen herontwerpen, zien tot 40 procent productiviteitswinst. Nederland blijft intussen hangen in testfases, omdat AI hier nog als innovatie wordt gezien in plaats van als infrastructuur.
Feit is dat de achterblijvers niet worden tegengehouden door de technologie, maar door zichzelf. De smoezen zijn al jaren dezelfde; ik verzamelde er in 2016 al zestien. En wie toen al zag dat digitale transformatie geen uitstel duldt, weet: wachten is de duurste strategie.
Blockchain en metaverse zijn de hype voorbij
Dezelfde beweging zie je bij de andere technologieën van het afgelopen decennium. Blockchain reisde tussen 2020 en 2025 van speculatie naar infrastructuur: de Ethereum-Merge bracht het energieverbruik met bijna 100 procent terug en de Europese MiCA-wetgeving gaf juridische zekerheid.
NFT’s zijn geen speculatieobjecten meer, maar loyaliteits- en eigendomsbewijzen. En de metaverse? Die is niet dood, ze is volwassen geworden. Roblox telt ruim 150 miljoen dagelijkse gebruikers, Fortnite keerde in 2024 meer dan 350 miljoen dollar uit aan creators en Siemens en BMW bouwen digital twins van complete fabrieken. De toekomst is geen Ready Player One; de toekomst is klaar voor werken, leren en creëren.
Ook de muziekindustrie kantelt. De rechtszaken van Warner en Universal tegen de AI-muziekdiensten Suno en Udio voelden als een Napster-déjà-vu, maar eindigen anders: niet in vernietiging, maar in licenties en samenwerking. Catalogi worden datasets en trainingslicenties worden een nieuwe inkomstenstroom, zoals streaming dat ooit was. Onthoud: in ecosystemen draait macht nooit om wie schreeuwt, maar om wie structureel bezit opbouwt.
Data hoort op de balans
Al die infrastructuur draait op dezelfde grondstof: data. Toch verschijnt het waardevolste bezit van een organisatie zelden op de balans. Dat is een gemiste kans. Al in 2018 schreef ik over waarderen 2.0 en een plek voor data op de balans en over data als de onzichtbare goodwill op de balans.
Digitaal vermogen is de optelsom van digitale verbindingen en contextuele data, gevat in drie componenten: kracht (de omvang van je netwerk), macht (het vermogen om dat netwerk te activeren) en potentie (de economische waarde die eruit voortvloeit). Niet voor niets benoemde ik digitaal vermogen al in 2017 als speerpunt. Wie zijn digitale vermogen niet bouwt, verliest de macht over zijn eigen toekomst.
2026 wordt minder spectaculair en juist daarom verandert alles
De Stanford AI Index laat een helder patroon zien: benchmarks vlakken af, modellen komen dichter bij elkaar en AI institutionaliseert. AI die meestal werkt is interessant; AI die altijd werkt, is economisch relevant. De strijd gaat niet over modellen, maar over ecosystemen. Niet over intelligentie, maar over organisatie.
Begin daarom niet bij de technologie, maar bij het fundament: georganiseerde data, doorbroken silo’s en een raamwerk dat stuurt. Praktisch beginnen kan vandaag nog, bijvoorbeeld met deze acht GPT’s die je helpen digitaal te groeien en de kennisbank voor de entertainmentindustrie.
2026 is het jaar om te lanceren
Het liefst fietsen organisaties rustig naar de maan, terwijl concurrenten raketten bouwen en lanceren. 2026 is het jaar om te lanceren. Er is werk aan de winkel.
Deze maandupdate is gebaseerd op recente analyses op denisdoeland.com, waaronder AI 2026: de nieuwe infrastructuur is hier, De AI Index als kompas, Data op de balans, Blockchain 2020–2025: de hype voorbij, De metaverse is niet dood, ze is volwassen geworden, Auteursrecht en AI-muziek en Wat is digitaal vermogen eigenlijk?
