Geschatte leestijd: 5 minuten.
Ruim 113.000 banen verdwenen dit jaar wereldwijd in de techsector. Zo’n 825 per dag. Tegelijkertijd kondigden Microsoft, Alphabet, Amazon, Meta en Oracle samen voor 660 tot 690 miljard dollar aan AI-investeringen aan. Wie deze twee bewegingen los van elkaar leest, mist de hoofdlijn. AI vervangt geen mensen. AI herschikt kapitaal. Personeelsbudgetten verschuiven naar rekenkracht, datacentra en AI-platformen. Dat verandert de economische spelregels van organisaties fundamenteel.
De afgelopen maanden verschenen op denisdoeland.com tien analyses over deze verschuiving. In deze maandupdate breng ik de inzichten samen. Wat betekenen ze voor jouw organisatie?
AI rendeert alleen op een fundament van georganiseerde data
Feit is dat de meeste AI-projecten geen geld opleveren. Gartner ziet bij een vijfde van de AI-agentprojecten geen positief rendement, BCG meet dat slechts 5 procent van de organisaties substantiële bedrijfswaarde met AI creëert en MIT stelt vast dat maar 23 procent van de onderzochte werkzaamheden nu daadwerkelijk goedkoper is met AI. Hoe kan dat, terwijl de technologie krachtiger is dan ooit?
Het antwoord is even simpel als ongemakkelijk: AI zonder georganiseerde data is als een formule 1-motor in een karretje zonder wielen. De volgorde is: eerst het raamwerk, dan AI. Niet andersom. Het Business Acceleration Framework is daarbij het besturingssysteem van je organisatie. Het stuurt op vijf strategische doelen, negen stappen en twaalf analyses.
Wie dat fundament heeft, plukt de vruchten. Kijk naar Hardwell: dankzij data die jarenlang gestructureerd zijn opgebouwd, kon een chatbot worden ontwikkeld met een respons van 95 procent, tegenover zo’n 10 procent bij conventionele e-mail. En Armin van Buuren kreeg een stadion vol dankzij data. Silo’s moeten eraan. Een organisatie die haar data ordent, merkt dat direct, want jouw bedrijf geeft signalen af, net als een lichaam.
De kosten om AI te bouwen exploderen, de kosten om AI te gebruiken dalen naar nul
Tien jaar aan data uit de Stanford AI Index laat één patroon zien: de rekenkracht achter AI-modellen verdubbelde aanvankelijk elke 3,4 maanden en de training van de grootste modellen verdubbelt nog altijd elke vijf maanden. De training van GPT-4 kostte circa 78 miljoen dollar, die van Gemini Ultra circa 191 miljoen. De ontwikkeling van AI wordt daarmee het domein van een handvol techbedrijven. Tegelijkertijd daalden de kosten van het gebruik van AI tussen 2022 en 2024 met een factor 280.
Dat is de paradox van dit moment: bouwen wordt onbetaalbaar, gebruiken wordt bijna gratis. Voor jouw organisatie betekent dit dat de concurrentiestrijd niet gaat over wie het beste model heeft, want iedereen heeft toegang tot dezelfde modellen. De strijd gaat over wie de technologie verbindt met eigen data, context en relaties. Niet over intelligentie, maar over organisatie. Deze index laat zien of jouw organisatie groeit. Voorwaarde is wel dat data begrijpelijk wordt voor de hele organisatie, niet alleen voor de specialisten.
Wie adverteert op geleende grond, bouwt geen digitaal vermogen op
Van elke euro die in Nederland aan digitale advertenties wordt uitgegeven, verdwijnt inmiddels 83 procent naar globale platforms. Tien jaar geleden was dat 54 procent. Tel daarbij op dat Google met Personal Intelligence verschuift van zoekmachine naar persoonlijke beslissingslaag en het beeld is compleet: het internet wordt zero-click. Wie zijn zichtbaarheid en klantrelatie volledig via de platforms van een ander laat lopen, huurt. En de huurprijs stijgt.
Onthoud: wie zijn data niet bezit, wordt zelf de data van een ander. First-party data is de onzichtbare goodwill op de balans. De grote platforms doen het zelf voor: zij vergroten hun digitaal vermogen door data, relaties en context te bezitten in plaats van te huren. Dat geldt niet alleen voor techreuzen: zo vergrootte Formule 1-team McLaren zijn digitaal vermogen langs precies dezelfde route, en deed Charlotte van ’t Wout het als individuele ondernemer voor.
En nu AI-systemen bepalen welke bronnen worden geciteerd, evolueert SEO naar GEO en AIO. Niet de partij met de meeste content wint, maar de partij met de beste contextuele contentstrategie. If content is king, then context is god.
Menselijk oordeel blijft het verschil maken
Een taalmodel denkt niet, begrijpt niet en heeft geen plan. Het is een statistische machine die patronen voortzet, token voor token. Er zit geen geest in de machine. Wat er wel zit, is een spiegel van ons taalgebruik, onze patronen en onze aannames. Hallucinaties zijn geen fouten, maar een logisch gevolg van de architectuur. Bestuurders die een waarschijnlijkheidsmachine als feitenmachine behandelen, komen bedrogen uit.
Dat inzicht is niet nieuw. Jaren geleden schreef ik al dat kunstmatige intelligentie niks is zonder menselijk oordeel en dat angst voor de digitale assistent overdreven is. Ook liet ik zien dat algoritmes een lerend karakter hebben dat om toezicht vraagt. Ook de wetgever kijkt mee: reageer op nieuwe wetgeving en stel je digitaal vermogen veilig.
Het 10-20-70-principe bevestigt het opnieuw: 70 procent van de waarde van AI zit in mensen, processen en organisatie. Slechts 10 procent zit in de algoritmes zelf. AI neemt het uitzoekwerk over, niet het denken. Het verandert wel waar het denken plaatsvindt: het einde van het silodenken democratiseert de toegang tot informatie, mits de organisatie haar data ontsluit.
De tweedeling wordt meetbaar en dat is het echte nieuws
We bevinden ons midden in de intelligente revolutie, de opvolger van de vierde industriële revolutie. Agentic AI wordt het operationele model: bij Klarna beheren AI-agents de capaciteit van 850 fte, goed voor ruim 60 miljoen dollar aan besparingen.
McKinsey en BCG laten zien dat organisaties met een geünificeerd datamodel 1,7 keer sneller groeien en een 3,6 keer hoger totaalrendement voor aandeelhouders realiseren dan achterblijvers. De kloof loopt niet tussen mensen, maar tussen organisaties. Waar je werkt, weegt zwaarder dan wat je kunt.
Begin bij het fundament, niet bij de technologie
Nu hoor ik je denken: waar begin ik? Begin niet bij de technologie, maar bij de eerste drie stappen van de digitale transformatie en een winnende digitale strategie. Transformatie begint bovendien bij leiderschap: elke ceo zou Starbucks-baas Howard Schultz moeten kopiëren. Stel jezelf vandaag nog deze vragen: bezit ik mijn eigen data of huur ik die van platforms? Draait mijn organisatie op een raamwerk of op losse silo’s? Wie in mijn bestuurskamer is verantwoordelijk voor AI? En experimenteer ondertussen gericht, bijvoorbeeld met deze acht GPT’s die je helpen digitaal te groeien.
AI wordt tussen nu en 2030 minder spectaculair en juist daarom verandert alles. De benchmarks vlakken af en de institutionalisering begint. Dat is precies het kantelpunt waarop technologie echt waarde gaat creëren en bedrijfswaarde laat groeien. Het liefst fietsen organisaties rustig naar de maan, terwijl concurrenten raketten bouwen en lanceren. De komende jaren bepalen wie er opstijgt. Er is werk aan de winkel.
Deze maandupdate is gebaseerd op tien recente analyses op denisdoeland.com, waaronder AI vervangt geen mensen, Personal Intelligence, Adverteren op geleende grond, De Intelligente Revolutie en wat de AI Index 2026 echt laat zien.
